Tekrar ve çıkmaz

Sennichite: aynı konum dört kez

千日手 (sennichite) için tahta, iki oyuncunun elindeki taşlar ve hamle sırası aynı olacak şekilde konum dört kez oluşmalıdır. Japonya Shogi Federasyonu kurallarında sente ve gote değiştirilerek yeni bir oyun oynanır; çevrimiçi bir hizmet ise beraberlik kaydedebilir. Elde fazladan bir piyon varsa konum aynı değildir.

Sürekli şah istisnadır. Tekrarı oluşturan hamle dizisi boyunca kendi her hamlesinde şah çeken oyuncu kaybeder. Arka arkaya birkaç kez şah çekmek yasaldır; ihlal, sürekli şahla dört kez tekrara yol açmaktır.

Şahın rakip bölgeye girişi ve jishogi

Şahınızı rakip bölgeye sokmaya 入玉 (nyūgyoku) denir. Şahı savunmak kolaylaşabilir, ancak oyun yalnızca bu nedenle bitmez. İki tarafın da mat etme olasılığı kalmadığında anlaşma veya bildirim yoluyla sonuç belirlenebilir. İki şahın da rakip bölgeye girmesi otomatik beraberlik anlamına gelmez.

Hangi taşlar sayılır?

Taş	Puan
Kale veya fil; terfi etmiş olsa da	5
Altın, gümüş, at, mızrak veya piyon; terfi etmiş olsa da	1
Şah	0

Şah dışındaki 38 taş toplam 54 puandır. Bunlar jishogi puanlarıdır; bir taşın normal bir konumdaki yararını ölçmez. Hangi taşları sayacağınızı uygulanan kural belirler.

• Federasyonun anlaşmaya dayalı 24 puan kuralı: Tahtanın tamamındaki ve elinizdeki taşlarınızı sayarsınız. İki taraf da en az 24 puandaysa yeniden oynanır; 24’ün altında kalan kaybeder. Bazı turnuvalar 27 puan kuralını kullanır; 27–27 sonucunun nasıl ele alınacağını düzenleyen belirler.
• Federasyonun şah girişi bildirimi: Yalnızca rakip bölgedeki ve elinizdeki taşlar sayılır. Diğer koşullar da sağlanıyorsa 31 veya üzeri kazandırır, 24–30 yeniden oynanır. Koşulları sağlamayan bildirim kaybettirir.
• Çevrimiçi 27 puan bildirim kuralı: Örneğin Shogi Wars, rakip bölgedeki ve eldeki taşları sayarak sente için 28, gote için 27 puan ister. “27 puan” adı, iki tarafın da 27 ile kazanacağı anlamına gelmez. Federasyonun 31 puan eşiğini bir hizmetin kendi kuralının yerine koymayın.

Bildirim için şahınız rakibin üç sıralık bölgesinde olmalı, orada şah dışında en az on taşınız bulunmalı, şah tehdit altında olmamalı ve kendi sıranızda süreniz kalmış olmalıdır. Bildirimin otomatik mi yoksa bir düğmeyle mi yapıldığı hizmete göre değişir.

Federasyon kurallarında 500 tekil hamlede yeniden oynama hükmü de vardır. 500. hamle şah çekiyorsa önce kesintisiz şah dizisinin bitmesi beklenir. Bu sınır her uygulama için geçerli değildir.

Oyun sırasında nelere bakmalı?

• Kaybedilmiş bir oyunun peşinden şahlarla koşmayın. Satrançta sizi kurtaran kural burada oyunu kaybettirir. Tek devamınız sürekli şahsa zaten kaybetmiştiniz, şimdi bunu resmileştirmiş oldunuz.
• Tekrar gerçek bir sonuçtur. Kötü durumdaysanız dört kez tekrara yönelmek meşru bir çıkış yoludur; yeter ki şah çeken siz olmayın ve turnuvanızın bunu yeniden oynatıp mı beraberlik mi saydığını bilin.
• Şahı ileri sürmek bir plandır, kaza değil. Tahtanın sizin tarafınıza yönelmiş taşı kalmamış bir rakibe karşı şahı öne yürütmek bilinen bir kazanma tekniğidir ve bir kez başladınız mı oynadığınız şey puan sayımıdır. Bir sayıya güvenmeden önce turnuvanın ya da hizmetin hangi kuralı kullandığına bakın.
• İki bitiş de nadirdir. Profesyonel oyunların kabaca yüzde biri ya da ikisi böyle biter. Elden koyma taşları tahtada tutar ve üzerinde hâlâ taş olan bir oyun genellikle matı bulur.

Uygulamada

İki kural da her hamleyi doğrulayan aynı motorla uygulanır. Dört kez tekrar gerçekleştiği anda yargılanır ve yeniden oynanmaz, beraberlik sayılır; tekrarlar tek tarafın şahlarından geldiyse o taraf kaybeder. Motor bir jishogi bildirimini oyunun puan kuralına göre denetleyip koşulları tutmayanı reddedebilir, ama uygulamada henüz bildirim yapmanın bir yolu yok; şah girişli bir oyun orada yine tahtada sonuçlanır.

Kurallar ve hizmet örnekleri

• Japonya Shogi Federasyonu: 8–10. maddeler
• Shogi Wars: şah girişi koşulları